Ni u bɛ kado masinw san, baarakɛla caman bɛ u sinsin tulonkɛcogo kan, u cogoya kan, walima u kelen-kelen bɛɛ sɔngɔ kan, nka u bɛ u ɲɛmajɔ cogo min na masinw hakɛ bɛ nɔ bila jago lakikaw la. Tiɲɛ na, bonya tɛ yɔrɔ baara dɔrɔn ye. A bɛ nɔ bila sara seko la, a falencogo caman na, ntolatannaw ka dɔnniya la, ani sɔrɔ la mɛtɛrɛ kɛrɛnkɛrɛnnen kelen na. Ni hakɛ ma sugandi ka ɲɛ, hali masin min dilannen don koɲuman-a bɛ se ka gɛlɛya sɔrɔ ka baara kɛ waati kɔnɔ. Nilifɛnw masin hakɛ bɛ tali kɛ don o don baara la cogo min na, o faamuyali ye fɛɛrɛ jɔnjɔn ye sani i ka sanniko latigɛ.
Logic Basic min bɛ kado masin bonya kɔfɛ
Kɛnɛma bonya ni kɔnɔna yɔrɔ min bɛ se ka baara kɛ, olu tɛ kelen ye
A ka c’a la, kado masinw bɛ ɲɛfɔ u janya, u bonya ani u juguman fɛ, nka baarakɛlaw fɛ, kɔnɔna yɔrɔ min bɛ se ka baara kɛ, o nafa ka bon ka tɛmɛ kɛnɛma hakɛw kan. Masina fila minnu kɛnɛma bonya bɛ ɲɔgɔn ta, olu kɔnɔna labɛncogo tɛ kelen ye kosɛbɛ. Dilan dɔw bɛ sinsin kojugu yecogo kan ani ka kɔnɔna yɔrɔ dɔgɔya, o min bɛ dan sigi sara marali la ani ka kɔnɔna jɔli kɛ fa. O masinw bɛ se ka ɲɛ a daminɛ na, nka baara lakika la, a ka c’a la, u bɛ to ka fa, wa u ladonni ka gɛlɛn, o bɛ dɔ fara baara musaka kuntaalajan-kan kan.
Bonya bɛ nɔ bila sara seko la cogo min na
Seko bɛ segin-ka-bɔnye kɛcogo ni baara musakaw dantigɛ
A ka c’a la, masin belebelebaw bɛ sara caman ta, kɛrɛnkɛrɛnnenya la, nɛgɛso masinw ni jiracogo-cogo lakado masins. Ni seko ka dɔgɔ kojugu, ko tɛ dan marali dɔrɔn ma, nka sɔrɔ bɔnɛnen don waati minnu na mɔgɔw ka ca. Ni masin dɔ ka sara bɛ dɔgɔya tuma caman na baarakɛwaatiw la, o ye taamasyɛn jɛlen ye min b’a jira ko a bonya bɛ dan sigi sɔrɔ la. Ni aw bɛ to ka fɛnw falen kokura, o bɛ dɔ fara baarakɛlaw musakaw kan, wa a bɛ se ka dɔ bɔ tulonkɛ waati bɛnnen na ni falenfɛnw falenni bilala kɔfɛ. Waati tɛmɛnen kɔfɛ, o bɛ masin kelen ka sɔrɔ hakɛ dɔgɔya k’a ɲɛsin a ma.
Jɛɲɔgɔnya min bɛ bonya ni tulonkɛla ka ko kɛlenw cɛ
Yɔrɔ faamuyali bɛ nɔ bila tulonkɛ waati ni segin-ka-bɔnyew la
Tulonkɛla ka jate la, masin bonya bɛ nɔ bila tulon in kɛcogo la. Masina misɛnnin minnu kɔnɔna yɔrɔ ka gɛlɛn, olu ka teli k’a to saraw bɛ kɛ i n’a fɔ u falen don mɔgɔw la, wa u sɔrɔli ka gɛlɛn, o bɛ se ka dɔ bɔ dannaya ni sɔnni na ka segin a kan. Masina minnu bonya bɛ bɛn ani u kɔnɔna labɛncogo jɛlen bɛ tulonkɛlaw dɛmɛ u ka laɲiniw jateminɛ nɔgɔya la ani k’a miiri ko ɲɛtaa bɛ se ka kɛ. Hali ni saracogo sigicogo bɛ kelen ye, bonya bɛ se ka nɔba bila masin in bɛ kɛ cogo min na ka ɲɛ ani ka diya, o bɛ nɔ bila tulonkɛlaw bɛ warijɛ don siɲɛ hakɛ min na.
Masina bonya ni duguma yɔrɔ baarakɛcogo ɲuman balansi
Koba tɛ fisaya tuma bɛɛ
Masina belebelebaw bɛ yecogo barikama di ani u bɛ se kosɛbɛ, nka u tɛ sugandili ɲuman ye tuma bɛɛ ɲɛnajɛyɔrɔ bɛɛ la. Ni masin dɔ ye yɔrɔ caman ta ani ka ntolatannaw ka taama walima taama siraw bali, duguma baarakɛcogo bɛɛ bɛ se ka dɔgɔya. Sariya nafama dɔ ye ko ni masin dɔ y’a daminɛ ka senna-taama dabɔlen tigɛ, a bɛ se ka kɛ ko a bɛ ka dɔ bɔ sɔrɔ bɛɛ lajɛlen na kaban. Jagokɛyɔrɔ caman na, nilifɛnw masin cɛmancɛ-w ka teli ka ɲɛtaa ɲuman di waatijan-bari u bɛ seko, ko kɛlenw ani yɔrɔ baaracogo bɛn ɲɔgɔn ma.
Bonya bɛ nɔ bila masin sabatili la cogo min na
Kɔnɔna yɔrɔ bɛ nɔ bila yɔrɔ dɔw sɛgɛnni ni u ladonni na
Masina misɛnnin minnu kɔnɔna jɔcogo ka surun kosɛbɛ, olu ka teli ka yɔrɔ dɔw sɛgɛn teliya la u baara waati jan kɔnɔ. Yɔrɔ gɛlɛnw ni tulonkɛ cayalenba faralen ɲɔgɔn kan, o ye masinko gɛlɛyaw sababu ye, nka a ka c’a la, o gɛlɛyaw bɛ bɔ kalo caman kɛli kɔfɛ dɔrɔn. Fiɲɛ hakɛ danmadɔ, sɔgɔsɔgɔninjɛ ka caya, ani sɔrɔli gɛlɛn dilancogo la, o bɛ se ka ladonni musakaw caya waati tɛmɛnen kɔfɛ. Masina minnu kɔnɔna yɔrɔ bɛnnen don, olu baara ka nɔgɔn, wa u ka teli ka to u sabatilen na jagokɛyɔrɔw la minnu bɛ baara kɛ kosɛbɛ-.
Baara kɛcogo misaliw masin hakɛ danfaralenw na
Bonya min bɛ bɛn ni sirako ni baarakɛcogo ye
Kado masin misɛnninw bɛnnen don yɔrɔw la, yɔrɔ danmadɔ bɛ yɔrɔ minnu na walima siraw jɛnsɛnnen don, i n’a fɔ maganw walima ɲɛnajɛyɔrɔ fitininw. Masina minnu bonya ye cɛmancɛ- ye, olu de ye sugandili ye min ka ca kosɛbɛ ɲɛnajɛyɔrɔw ni ɲɛnajɛyɔrɔw la, minnu bɛ seko ni dɔnko balansi ɲuman di. Masina belebelebaw bɛ baara kɛ ka ɲɛ jiralikɛnɛ jɔnjɔnw na, yɔrɔ minnu na, yecogo ni tulonkɛ hakɛ caman bɛ makɔnɔ. Sugandili ɲuman bɛ bɔ masin hakɛ la min bɛ bɛn ɲɛnajɛyɔrɔ ka taamacogo n’a baarakɛcogo ma cogo min na.
Kuntaalajan-Sɔrɔko nɔ min bɛ sɔrɔ hakɛ sugandili la
Bonya jugu bɛ dan sigi sɔrɔ bonya la
Ni masin ka dɔgɔ kojugu, seko ni dɔnko fila bɛɛ bɛ kɛ buteliw ye. Hali ni kiliyanw ka taama bɛ caya, a bɛ se ka kɛ ko sɔrɔ tɛna bonya o teliya kelen na. Masina minnu bonya bɛ bɛn ɲɔgɔn ma kosɛbɛ-, olu bɛ se ka tulonkɛ hakɛ caman ɲɛnabɔ k’a sɔrɔ u ma ladilan tuma bɛɛ. O sɔrɔko sɛgɛsɛgɛli in bɛ jɛya tuma caman na dɔrɔn baara kuntaalajan-kɛlen kɔfɛ, nka a bɛ latigɛ kaban sanni kɛcogo la.
Bonya jateminɛcogo sanni kɛtuma na
Miiri baarakɛcogo siratigɛ la, i kana miiri fɛn ɲɛfɔlenw dɔrɔn na
Sanni waati, a bonya ka kan ka jateminɛ ka kɛɲɛ ni taama makɔnɔnenw ye, ka kɛɲɛ ni fɛnw falencogo ye, ladonni magow, ani duguma labɛncogo, a man kan ka jateminɛ ka kɛɲɛ ni fɛnw ɲɛfɔcogo sɛbɛnw dɔrɔn ye. Ni a bonya bɛnnen don, o bɛ a to opereli sabatilen don k’a sɔrɔ a ma to ka a sen don a la. Ni bonya bɛ don o don baarakɛcogo dɛmɛ, masin bɛ kɛ sɔrɔko baarakɛminɛn ye min bɛ se ka da a kan sanni ka kɛ ɲɛnabɔli doni ye.
Kuncɛli: Bonya ye sɔrɔko misali dɔ ye
Ni i ma i janto bonya la, o kɔrɔ ye ka i janto jaabiw la
Kado masin bonya tɛ ko fitinin ye. A bɛ nɔ bila seko ni dɔnko la, ntolatannaw ka dɔnniya la, ladonni cɛsiri la, ani yɔrɔ baarakɛcogo ɲuman na, o bɛɛ bɛ nɔ bila sɔrɔ la. Sannikɛlaw ni baarakɛlaw fɛ, ka bonya jate baarakɛcogo dɔ ye, sanni ka kɛ yɔrɔ latigɛcogo nɔgɔman ye, o bɛ na ni sanni hakilitigiw ye ani ka segin waatijanw sabatilenw sɔrɔ.
